Coincidindo coa posta en liberdade de Ugio Caamanho, chéganme informacións de que Ugio segue sendo Uxío na súa documentación oficial. Uxío Caamaño, con X e con Ñ, para sermos máis exactos. Uxío Caamaño Santiso e non Ugio Caamanho Sam Tisso (ou Sam-Tisso), como adoita ser identificado en moitos foros. E francamente foi algo que me chamou a atención. E digo eu… Como non fixo nada por mudar oficialmente de nome, se teoricamente é posible facelo en España? Misterios da vida. Como misterio é tamén a denominación “oficial” de Giana, a que reparte bicos na foto… porque parece que ninguén se pon de acordo co nome desta rapaza. Uns din Giana, outros Xiana, outros Jiana… En que quedamos? O DNI dela, polo que me contan, creo que di Xiana, con X.
O que si é que é paradoxal de todo é que, como xa recordei nun post anterior, os máis famosos presos (xa ex-presos) independentistas galegos non poderían inscribirse nin como Ugio nin como Giana en ningún rexistro civil de Portugal… porque, a pesar de que é algo do que non se fala moito, hai unha chea de nomes galegos que non están aceptados pola lusofonía, nin sequera coa grafía reintegracionista. E por aí debería empezar a traballar a Academia Gran-Deturpadora Galega da Língua Portuguesa. Por exemplo.
Por último, quixera deixar algunhas preguntas no aire:
1- Por que Sam Tisso ou Sam-Tisso? Que santo é Tisso? Por que Tisso e non Tizo, Tiso ou Tiço? Tiço queda así, como máis “queque”, non? En todo caso, non tería que ser Santo Tirso? En Portugal hai un sitio que se chama así.
2- Non debería de ser Joana en vez de Giana? É que non encontro ningún nome equivalante na lusofonía… É que, segundo acabo de comprobar, nin Giana nin Jiana nin Jiã son válidos. Joaninha si que sería, por certo. E tamén Juliana. E tamén Julita!!! Julita mola mil.
3- Por que se no DNI de Giana/Xiana aparecen supostamente os apelidos Rodríguez Gómez… e se a terminación -ez é supostamente aceptada polos reintegratas… Por que todo o seu contorno escribe “Rodrigues Gomes”?
Son preguntas que seguramente non terán unha única resposta certa, porque xa sabemos que poden ser respondidas en función do grao de reintegracionismo do consumidor. O de sempre.
Novembro 12th, 2008
Ata o de agora o que se nos vendeu é que a galeguización dos apelidos era unha tarefa sinxela perante os rexistros civís, pero moito ollo! A cousa pode converterse nun pesadelo burocrático sen fin. Tal foi o que lle aconteceu ao profesor José Manuel Gonçales Ribeira, que iniciou hai seis anos o proceso para cambiar o Rivera do seu DNI polo Ribeira que lle gustaría levar. Pois ben, a día de hoxe na súa documentación segue aparecendo o Rivera porque no Rexistro Civil de Ourense, e posteriormente na Dirección Xeral de Rexistros e Notariado, fixeron unha interpretación moi particular da lei que permite galeguizar os apelidos.
Cando e por que decidiu cambiar o Rivera polo Ribeira?
Acho que é mais um passo lógico no processo de normalizaçom linguística e identitária e aproveitei umha campanha d’A MESA e a CIG de 2002 que promoviam esta acçom e até facilitavam os modelos de solicitude a apresentar perante os Registos Civís.
A familia estaba de acordo?
O certo é que nom perguntei à família se concordava com a minha decissom, porém, quando o souberom nom lhe pareceu mal a ninguém.
Ten constancia de que o seu apelido foi deturpado en xeracións anteriores?
Nom tenho constância documental directa de familiares recentes mas conhecendo a história de deturpaçons onomásticas, toponímicas, etc…. na Galiza, é unha hipótese mais do que certa.
Além disto, fontes genealógicas e heráldicas consultadas por mim tanto castelhanas quanto portuguesas falam na origem galega do apelido, e até algumha delas menciona o local de origem que seria o antigo senhorio de Ribeira, na comarca ourensá da Límia, comarca de onde provém a minha família até as geraçons das que tenho conhecemento.
Da Galiza, o apelido passou posteriormente ao longo do tempo para o resto da península mudando a súa forma. Também na Galiza mudou de forma em muitos casos (como outros muitos apelidos galegos), através das anotaçons registais efectuados por curas, funcionários, etc.. por circunstâncias históricas evidentes para todos, excepto para algúns encarregados dos Registos.
Teoricamente, a galeguización de apelidos debería ser algo fácil de facer. Cales foron e cando se produciron os primeiros atrancos?
Pois devia, e assim se fazia saber também desde a campanha da CIG, de facto eu fum tam confiado ao Registo Civil de Ourense que apenas preenchim o modelo de solicitude facilitado, sem mais argumentaçons. Hoje tería acrescentado à solicitude um informe filológico, genealógico e heráldico sobre a pertinência da mudança.
É que o quid da questom está que recusarom a mudança à forma galega porque a Lei pola que apresentei a solicitude (Ley 40/1999, de 5 de noviembre e corrigida no posterior Real Decreto 193/2000, de 11 de febreiro) só permite grafar em galego apelidos inequivocamente galegos e nom “galeguizar” apelidos pretensamente castelhanos.
Assim, segundo informe do “Gabinete de Traducción y Normalización Lingüistica gallega de la Audiencia Provincial” de Ourense, Rivera seria um apelido castelhano devido à sua ampla difussom por todo o Estado Espanhol sob essa forma e nom seria pertinente tal mudança. Polo que foi recusada em primeira Instância a minha solicitude em setembro de 2002.
Nom era a primeira vez que isto acontecia…Aliás, com posterioridade tivem sconhecemento doutro caso similar acontecido neste mesmo Registo de Ourense, ao se denegar passar de Otero para Outeiro.
Tal argumento foi depois confirmado no auto de resposta ao meu recurso, em segunda instância, perante a “Dirección General de los Registros y del Notariado” de Madrid apesar das minhas argumentaçons posteriores, após investigar fontes de toda classe sobre a origem do apelido. Mas depois da recusaçom do primeiro auto judiciário, a documentaçom que acheguei foi ignorada e foi ratificada a decissom do Registo Civil de Ourense.
No entanto, tivem conhecemento dum caso idéntico ao meu mas, desta vez, bem sucedido e em primeira instância por decissom directa do encargado do Registo d’As Pontes onde umha minha amiga nom tivo qualquer problema em mudar o seu Rivera para Ribeira…
Por indicaçom desta amiga decidim recorrer a denunciar este caso ao Deputado na altura polo BNG no Congresso dos Deputados de Madrid, Francisco Roríguez, que formulou uma pergunta ao Governo sobre a actuaçom arbitrária e prepotente dos Registos Civis. A resposta foi confirmar as actuaçons judiciárias anteriores. Até levou umha Proposiçom Nom de Lei ante a Comissom de Justiça do Parlamento Espanhol. Recusada por 30 votos (PP-PSOE) contra 5.
Que tipo de prexuízos lle ocasionou toda a papelada e lea burocrática que tivo que facer en todo este tempo?
Sobretudo umha sensaçom de indefenssom perante a arbitrariedade e prepotencia da “justiça” espanhola e a sua interpretaçom restritiva da Lei no meu, e noutros casos. E mais umha constataçom de que tentar viver como galego é umha luita contínua.
En que fase está o agora mesmo o seu proceso?
O passo seguinte era o Contencioso Administrativo que implicava despessas, tempo e sem muitas garantias de prosperar. O certo é que fico tranquilo e sem me obsessionar polo tema.A próxima ocasom em que eu figer a mudança sera-o com garantias de sucesso.
Para já, estou a acumular documentaçom provatória (envelopes, publicaçons, suscriçons, diplomas de cursinhos, bilhetes de identidade de associaçons, etc… ) com o meu nome e apelidos galeguizados e grafados em ortografia reintegracionista e nom apenas o apelido Ribeira, para apresentar como a minha identidade reconhecida socialmente sob essa forma para que a Administraçom do Estado também a reconheça. Tudo isto acompanhado de relatórios filológicos, genealógicos e quanto for preciso… E talvez nom o faga no Registo de Ourense, teria de informar-me dum outro registo que nom tenha posto problemas e tentar fazê-lo lá (teria de informar-me dos trámites para empadroar-me e trasladar o meu expediente).
Esta é a via que já tenhem provado com sucesso pessoas como Valentim R. Fagim ou Alexandre Banhos.
Considera que o trato que lle deron a vostede pode “desalentar” outras persoas que estean en casos similares?
Mais bem espero que se tente tirar proveito do meu caso para nom dar por feito o que pode parecer um acto simple e rutinário. Já vemos como age certo pessoal dos Registos. Perante estes precedentes, quem quiger galeguizar o apelido há-de ir bem “armado” com relatórios e informando-se do tipo de Registo que tem na sua cidade…
De que forma pensa que debería modificarse a lexislación para que non se produzan estes impedimentos?
Flexibilizando a lei para que a anotaçom marginal nas actas registais seja um acto automático com a simples vontade do demandante, até na ortografia escolhida. É um acto de liberdade individual que deve ser reconhecida polo Estado.E que prevalezam critérios científicos antes do que interpretaçons interessadas da Lei.
Coñece algún caso similar ao seu e que tamén estea “parado” por motivos similares?
Nom conheço pessoalmente mas com certeza há-de haver mais.
Contou co apoio dalgunha institución que traballa a prol da lingua galega neste tempo?
A Mesa e a CIG como promotores da iniciativa, mas umha vez surgidos os primeiros entraves já pouco podiam fazer… ou talvez podia ter sido denunciado o caso nos jornais, mas na altura a Mesa nom tinha a repercussom mediática que agora tem.
Quem realmente se molhou a partir desse momento e trabalhou polo tema foi Francisco Rodríguez do BNG no Congresso dos Deputados de Madrid.
Também na altura denunciaram o caso AGAL através do seu Portal Galego da Língua na Internet assim como o Jornal Novas da Galiza. A todos eles obrigado de novo.
Espera que o seu problema se resolva en breve ou teme que poida prolongarse moito máis?
O que demore nom me preocupa muito, quanto eu retomar a questom será para fazê-lo com todas as garantias de sucesso. Por enquanto continuo a usar nome e apelido galeguizados e grafados em ortografia reintegracionista desde que nom me seja impedido por determinadas situaçons legais por nom concordar com o meu Bilhete de Identidade.
Setembro 3rd, 2008
Quero empezar este artigo deixando claro que isto non pretende ser un ataque persoal contra ninguén. Son consciente de que hei citar casos que seguramente esconderán unha historia que descoñezo, pero aínda así desexaba poñer enriba da mesa a cuestión da galeguización dos nomes e dos apelidos, sobre todo entre aqueles que traballan a prol da normalización da lingua.
O título do artigo é significativo. O outro día descubro que existe unha organización chamada Associação Internacional de Lusitanistas, unha institución científica que reúne especialistas de lingua, literatura e cultura portuguesas ou lusófonas de máis de 30 países. A novidade é que se acaba de decidir que van ser dous especialistas da Universidade de Santiago os que a van dirixir.
Por un lado, Elias Torres será presidente (ata aquí todo normal), e por outro, a nova secretaria xeral, Carmen Villarino. E claro, quedei chocado. E pregunteime… Como se pode dirixir unha institución como a AIL con ese nome e ese apelido? Quero dicir, paréceme super-respectable chamarse así, faltaría máis! O que me chama a atención é por que esta muller non galeguizou ou “aportuguesou” o seu nome… aínda que só sexa para dar exemplo.
O seu colega Elias xa debeu facelo porque presenta o seu nome sen o til no i, facendo unha clara aposta polo reintegracionismo. Pero Carmen? Por que Carmen? Teoricamente en portugués leva un acento coma unha casa (Cármen) pero en ningún lugar a presentan así. Tampouco como Carme, que é o nome teoricamente máis axeitado para o galego, ou Carmo, como tamén permite a lexislación portuguesa.
O de Villarino tamén me sorprendeu. Sendo como é máis habitual en Galicia Vilariño (6.009 casos) ca Villarino (1.245 casos)… Por que non mudou o apelido? Vilarinho tampouco é un apelido estraño en portugués…
Logo onte falamos de Rafa Villar (e non Vilar) e repítese a historia. E o mesmo acontece con outras moitas persoas que loitan pola normalización do idioma, con algúns membros da RAG ou con algúns deputados do Parlamento que aprobaron por unanimidade a Lei de Normalización Lingüística… Casos así hainos a moreas… Tampouco se trata de escaravellar na ferida, colocando na palestra máis exemplos concretos.
O que si que me gustaría é abrir un debate sobre as causas. Que frea a unha persoa comprometida co galego a mudar o seu nome ou o seu apelido cando se nos está recordando continuamente o fácil que é facelo nos rexistros civís? Por que hai esa barreira? Cuestións familiares, afectivas, se cadra? Non se transmite así un mal exemplo para a sociedade? Debe prevalecer a opción persoal sobre a militancia, aínda que poida parecer incoherente? Deberíaselles esixir aos que dan a cara que vaian e cambien o DNI? Espero as vosas respostas.
PD: Un lusófilo non reintegrata pode ser lusitanista? 
Agosto 14th, 2008
Sigo coa investigación iniciada onte [ver post anterior] animado polos bos resultados obtidos. Como xa vos contei, en España hai nove persoas co apelido Cona e outras tantas co apelido Pirola… Pero isto non é máis ca a punta do iceberg, como din os xornalistas… Cona e Pirola combinan con todo tipo de apelidos raros que dan lugar a nomes estrambóticos pero que poden ser perfectamente reais…
O primeiro que fixen na segunda parte desta investigación foi buscar na páxina de frecuencias de apelidos do INE verbos que poidan funcionar con Pirola e Cona, e saen algúns moi interesantes…
- Lambe (17 casos, sobre todo en Valencia)
- Lamba (16 casos, sobre todo en Castelló)
- Come (8 casos, sobre todo en Zaragoza)
- Coma (2.438 casos, sobre todo en Barcelona)
- Toca (1.234 casos, sobre todo en Cantabria)
- Toco (18 casos repartidos por toda España)
- Mete (40 casos, sobre todo en Madrid)
- Meta (26 casos, sobre todo en Madrid)
- Frega (22 casos, sobre todo en Madrid)
- Fode (!) (7 casos repartidos por toda España)
Conclusión: os seguintes nomes de persoa son factibles en España (vou poñer sempre Pedro e María como exemplos e en negra as combinacións máis rechamantes, se cadra):
- María Lambe Pirola; Pedro Lambe Pirola; María Lambe Cona; Pedro Lambe Cona
- María Lamba Pirola; Pedro Lamba Pirola; María Lamba Cona; Pedro Lamba Cona
- María Come Pirola; Pedro Come Pirola; María Come Cona; Pedro Come Cona
- María Coma Pirola; Pedro Coma Pirola; María Coma Cona; Pedro Coma Cona
- María Toca Pirola; Pedro Toca Pirola; María Toca Cona; Pedro Toca Cona
- María Toco Pirola; Pedro Toco Pirola; María Toco Cona; Pedro Toco Cona
- María Mete Pirola; Pedro Mete Pirola; María Mete Cona; Pedro Mete Cona
- María Meta Pirola; Pedro Meta Pirola; María Meta Cona; Pedro Meta Cona
- María Frega Pirola; Pedro Frega Pirola; María Frega Cona; Pedro Frega Cona
- María Fode Pirola; Pedro Fode Pirola; María Fode Pirola; Pedro Fode Cona
Pois isto non é nada… tamén é posible buscar apelidos que poden servir de adxectivos para Cona e Pirola… e estes son os máis alucinantes que encontrei….
- Grande (11.551 casos, sobre todo en Murcia)
- Branda (6 casos, sobre todo en Barcelona)
- Seca (40 casos, sobre todo en Asturias)
- Dura (4.060 casos, sobre todo en Valencia)
- Fina (137 casos, sobre todo en Barcelona)
- Fría (11 casos repartidos por toda España)
- Ancha (10 casos, sobre todo en Cáceres)
Aplicando as combinacións posibles saen como factibles os seguintes nomes
- María Cona Grande ou María Grande Cona; Pedro Pirola Grande ou Pedro Grande Pirola
- María Cona Branda ou María Branda Cona; Pedro Pirola Branda ou Pedro Branda Pirola
- María Cona Seca ou María Seca Cona; Pedro Pirola Seca ou Pedro Seca Pirola
- María Cona Dura ou María Dura Cona; Pedro Pirola Dura ou Pedro Dura Pirola
- María Cona Fina ou María Fina Cona; Pedro Pirola Fina ou Pedro Fina Pirola
- María Cona Fría ou María Fría Cona; Pedro Pirola Fría ou Pedro Fría Pirola
- María Cona Ancha ou María Ancha Cona; Pedro Pirola Ancha ou Pedro Ancha Pirola
Buscando, buscando… tamén é posible facer combinacións con Pis (156 casos, algúns deles en Galicia) e Amarelo (123 casos, sobre todo na Coruña), e crear por exemplo a combinación Pedro Pis Amarelo.
Como vedes, a ficción supera a realidade. Xa temos máis posibles nomes para a primeira película porno en galego! 
Xullo 27th, 2008
Os portugueses non poden inscribirse nos seus rexistros civís con nomes galegos [ver post anterior] e iso é algo que me amola, pero como non vou estar de mala uva por iso e menos nesta fin de semana de ponte, hoxe vouvos contar unha historia curiosa, un traballo de investigación que deu un resultado sorprendente e inesperado…
O outro día entrei por casualidade en dúas páxinas que falan sobre frecuencia de apelidos: unha de Galicia e outra de España. E o típico… cando empezas a cansar de ver cal é a incidencia do teu apelido ou de fulano e mengano, acabas facendo o parvo, coma cando estabas no colexio e mirabas a ver se aparecían “teta” e “puta” no dicionario.
Bueno, o caso é que probando, probando, escribo a palabra “Cona”… e zaca! NOVE resultados, dos cales 7 saían na provincia de Barcelona e outros 2 no resto de España… Sorprendente! Sigo buscando animado polo resultado e tecleo “Pirola” … e toma castaña! Outros NOVE resultados, a maioría en Madrid (6) pero había tamén outros tres no resto das provincias… Consulto na cartografía de apelidos galegos… e eses tres figuran na provincia de Ourense! Impresionante!
A miña curiosidade non ten límites, e acudo ás páxinas brancas (a guía telefónica de toda a vida) e escribo os apelidos mencionados en Madrid e Barcelona e encontro o que podería ser… o matrimonio perfecto! Un Pirola casado cunha Cona! Mulleres co apelido Cona só encontrei unha, e como non é cousa de discriminar por orientación sexual… tamén sería posible se cadra o matrimonio dun Pirola con outro Pirola ou cun Cona, ou ben dun Cona con outro Cona ou cun Pirola!
Quen dixo que o galego non está presente nos apelidos españois (y para bien)? 
E outra cousa… na primeira película porno galegofalante, esa que tanto necesitamos para normalizar plenamente o noso idioma, algún dos actores ou actrices (que sempre inventan o apelido) ben poderían inspirarse neste artigo e facerse chamar “Nacho Pirola” ou “Ámber Cona”
Xullo 26th, 2008
