Xa pasou un aniño desde que aquela sesión inaugural da flamante AGLP (Academia Galega da Língua Portuguesa, non confundir con outras entidades homónimas) e pouca cousa cambiou desde aquela. Bueno si… parece ser que un primeiro dicionario portugués (o da Porto Editora) inclúe xa a famosa lista daquelas 500 palabras “xenuínas galegas” (que logo pasaron a 800 dadas as críticas). Así a todo, o galego debe seguir sendo, para a AGLP, unha lingua de pouca categoría, dado que ese mesmo dicionario inclúe outras 5.000 palabras “xenuínas brasileiras”. Debe de ser que os brasileiros son máis en número e máis listos porque foron capaces de xerar ata seis veces máis verbetes… e iso que o portugués europeo e o portugués brasileiro si que son a mesma lingua! A nós póñennos de favor, e despois de dar moito a vara, 800 palabriñas, e os portugueses regálannos tooodos os castelanismos -disimulados con nh e lh, iso si- que incorporaron na súa lingua. Iso si que é bo negocio.
Pero vaia, fóra de trocas altamente descompensadas e logros pírricos coma este, a realidade segue sendo moi teimuda.Os portugueses verán os verbetes galegos nos seus dicionarios como algo folclórico (na vida empregarán esas palabras nin as van estudar nos seus centros de ensino), e os galegos seguirán indo a Portugal ou ao Brasil entendendo menos do que lle entenden a un andaluz ou a un ecuatoriano, por moito que se repita a mesma canción de sempre e bla bla bla (insíranse aquí as típicas trolas que por moito que se repitan seguen sendo trolas). Os portugueses van seguir indo á súa bóla, e aos galegos non lles vai quedar outra que defender a súa lingua (si, si… a súa, non unha sucursal dunha lingua allea) polos seus propios medios, sen esperar polo famoso primito de Zumosol (a palabra curmãozinho, a día de hoxe, segue sen entenderse en Portugal).
Sen querer facer moito sangue, porque son plenamente consciente de que se cocen cousas realmente máis importantes e porque algúns dos interfectos son colegas e tal, só quería facer algúns pequenos apuntamentos:
- A gran maioría dos novos directivos da AGAL son neo-falantes, educados en castelán internacional da Galiza, que tras tomar contacto coa lingua propia do país, e xeralmente tras pasar por Santiago -berce do reintegracionismo- decidiron pasar ao nh. Algún día habería que facer un estudo do carácter compostelán do reintegracionismo (por que non haberá reintegratas en Tui, na Guarda, en Vigo,… xustamente nos lugares onde máis próximo está o portugués?).
- A gran maioría dos novos directivos da AGAL, como xa dixen, son firmes partidarios da AGLP, a academia que promove que o galego é unha variedade dialectal do portugués, a academia que acabará por fagocitar a AGAL, cuxa normativa -om style está en horas baixas entre os reintegratas. Cómpre recordar que o novo presidente da AGAL, o profe de portugués Valentim R. Fagim, é académico-fundador da AGLP.
- A gran maioría dos novos directivos da AGAL teñen pirola, constatando outra das máximas do reintegracionismo: “poucas tías, non?”. O reintegracionismo, meus amigos, adoita ser, coma o brandy Soberano, “cosa de hombres“.
Con respecto ao tema do día Do Orgullo Lusista e Reintegrata, do que xa hai vídeos, só unhas cantas cousas (aínda que con certo atraso):
- Suso Sanmartim, o presentador do evento, fala galego coma os locutores da TVG
- Quico Cadaval non tivo o que hai que ter para falar galego reintegrata con gheada cando traballou na tele portuguesa. :D (Saberá o Quico que moitos reinteghratas reneghan da gheada posto que é un fenómeno castelanizador para eles?)
- Francamente, esperaba algo máis de Comba Campoy. Demasiado calada. Non foi posible avaliar o seu nível de reintegrata
Ah! Para terminar, e aproveitando o terrible formulario que a Consellería de Educación vai distribuír polos colexios para coñecer as preferencias lingüísticas dos pais, e dado que seguimos sen estatísticas fiables sobre os reintegratas, propoño unha cousa: que todos os reintegratas se poñan de acordo e escriban no apartado “observacións”:
QUERO QUE O MEU FILHO / A MINHA FILHA SEJA REINTEGRATA!
O 14 de abril seica houbo aquí unha xuntanza na Academia das Ciencias de Lisboa onde participaron por primeira vez “todas” as academias existentes da lingua portuguesa, incluída “a nossa“, en palabras do presidente da AGAL, Alexandre Banhos (tamén asistente ao “evento”). Os señores da AGLP (Academia Galega da Língua Portuguesa) ‘e hijuelas‘ andan super-contentos, felices porque cren que participaron nun día histórico… pero, coma sempre, nada máis lonxe da realidade. O “evento” no que presuntamente se consagra o galego como dialecto da lingua portuguesa non tivo aquí, en Portugal, ningún eco mediático. Nin unha palabra. E mira que busquei… pero nada. Nada de nada.
Bueno si… Algunha intoxicación, pero leve, na prensa angolana que chega a titular, seguindo as pautas do reintegracionismo: “A Galícia [nin sequera 'Galiza'], comunidade autónoma da Espanha de menos de 3 milhões de habitantes, quer adoptar o acordo ortográfico“. Nada máis falso por outra parte, porque ninguén dubida de que o noso país non está para lerias de acordos ortográficos lusófonos… e menos coa que está caendo. Eis unha mostra máis de que o reintegracionismo é unha forma clarísima de gastar enerxías gratuitamente, cando non fonte de alimentación de extremismos no bando contrario.
En fin. Tampouco quero facer moito sangue, porque creo que agora as prioridades son outras. As enerxías hai que gastalas en recuperar consensos e non en perder o tempo con propostas completamente irrealizables e que rexeitaría a sociedade. O galego necesita unión máis que nunca e non andar discutindo sobre a norma constantemente. Só hai que ver como aproveita a FAES (órgano de pensamento do PP que dirixe Aznar) a resposta bo-rollitista de Anxo Quintana sobre o reintegracionismo (que tamén advertín que ía traer consecuencias). Os inimigos do galego, incluído o autor do papeliño da FAES, atacan recordando as liortas que hai arredor da lingua e ven o noso idioma como unha carallada… ou como algo “inventado” polo ILGa (sóalles o argumento?).
Por certo:vaise cumprindo o que alema foi anunciando meses atrás a pesar das críticas de moitos. O reintegracionismo light (norma AGAL incluída) está tan, tan, tan pasado de moda que ata o presidente da propia AGAL escribe directamente en portugués padrão textos destinados para o público galego. Á Associaçom Galega da Língua quédanlle xa dous telexornais para converterse en Associação. A lei de alema volve cumprirse: “O reintegracionismo chama sempre a máis reintegracionismo”.
PD: Aproveito para recordar, xa que estamos, o discurso que leu o señor Banhos, presidente da AGAL, na Asemblea da República portuguesa. Quen carallo fala así en Galicia? Este é o modelo de lingua que debermos de adoptar? En fin…
A “comisión lexicográfica” da chamada Academia Galega da Língua Portuguesa xa terminou o seu inxente traballo de recuperación das palabras xenuinamente galegas que poden ser susceptibles, segundo eles, de incluírse nos dicionarios de lingua portuguesa. Aquí xa comentamos que os promotores desta Academia calculaban que había só entre 400 e 600 palabras propiamente galegas… e ao final estabamos case no certo. Porque finalmente son case 700.
Pois ben, con esas 700 palabras galegas xenuínas nada máis -que ben poden caber en… dous ou tres folios?- veñen uns enviados da AGLP aquí, a Lisboa, concretamente á Academia das Ciências, a única institución portuguesa que lles fai un pouco de caso despois de anos e anos de dar a brasa, segundo me comentan. Pero bueno, non desesperedes meus amigos: que o noso idioma, o galego, non é só de 700 palabras xenuínas. O propio presidente da AGLP entende que se trata dun primeiro borrador que logo se verá aumentado.
En fin. Nin tanto nin tan pouco. A ver cando se mentalizan algúns de que a lingua portuguesa nin vai nin debe encher os seus dicionarios de palabras que non lle son propias. E sobre todo, a ver cando aprenden algúns que o noso idioma ten moitísimas máis palabras propias que as que collen neses dous ou tres folios. Un pouco de respecto polas linguas galega e portuguesa, por favor!
Por certo: chámame moitísimo a atención a maneira na que a AGLP lles lambe as botas (por non dicir outra cousa) aos académicos lisboetas. Fíxense no que se di na páxina da propia AGLP:
[...] serão alguns dos temas a tratar na reunião que terá lugar na Academia das Ciências de Lisboa com o Exmo. Sr. Presidente, Prof. Eduardo Arantes e Oliveira, e o Exmo. Sr. Vice-Presidente, Prof. Adriano Moreira.
E sabedes o máis flipante? Que hai publicacións en internet supostamente esquerdosas que reproducen palabra por palabra este clasismo repugnante á hora de tratar as persoas. Ata o señor Monte(i)ro Santalha, presidente da AGLP, é “Prof. Doutor“. Postos a copiar as cousas portuguesas, copiemos as boas e non as malas. Aquí nin aos conselleiros se lles trata así, en virtude da lei de transparencia e boas prácticas, que deixa en herdanza o bipartito saínte. Cito o artigo 18, referido aos “Tratamentos”.
O tratamento oficial dos membros do Goberno e dos altos cargos será o de señor/señora, seguido da denominación do cargo, emprego ou rango correspondente.
Pois a ver se aprendemos, señores (e señoras) da AGLP!
O reintegracionismo é un movemento lingüístico que, segundo din os seus practicantes, está disociado do contexto político, pero non hai que enganarse: nada máis lonxe da realidade. Practicar o nh é algo que dificilmente se pode illar de determinadas concepcións políticas, que -como se viu nas eleccións do 1M- están en claro retroceso entre a cidadanía galega.
O único partido que defende abertamente a ortografía portuguesa (Nós-UP) baixou nestes comicios e pasou de ser forza minoritaria a micro-minoritaria (de 1.749 votos a 1.473), e a inmensa maioría dos reintegratas que tiraron polo chamado voto útil tamén encaixaron a baixada do BNG (que case perdeu 45.000 votos). O reintegracionismo, a pesar de que se ve crecido nalgúns lugares da rede, perde apoios de forma descarada e estrepitosa.
E vai sendo hora de cambiar de estratexia. Vai sendo hora de abandonar teorías que nunca na vida se levarán á práctica. Vai sendo hora de disolver a Academia Galega da Língua Portuguesa. Vai sendo horiña de que a Associaçom Galega da Língua esqueza as súas aventuras pro-acordo ortográfico e se centre no galego que queren os galegos e non no que soñan uns cantos.
Algo falla cando UPyD saca máis de 23.000 votos e chega a colocarse de cuarta forza política en Galicia baixo case o único argumento da “discriminación lingüística”. Algo se fixo mal e toca autocrítica… sobre todo por parte dos que dirixiron a política lingüística neste país nos últimos anos (que non explicaron con xeito o que tiñan que explicar), dos que quixeron dirixila a través de satélites (e non por medio do acordo cos socios), e tamén dos entraron a saco no tema da provocación e do mal rollo. A estratexia saíu manifestamente mal, fatal.
Con respecto ao tema da lingua, asunto que centrou case en exclusiva este blog desde o seu nacemento, teño que dicir que non estou de acordo coa proposta do PP de derrogar o decreto do ensino, por exemplo. Paréceme lamentable, igual que as posicións expresadas por algúns dos seus dirixentes (aínda que me consta que non todos opinan igual). Pero non queda outra que aceptar que o PP é a opción que votaron maioritariamente os galegos de forma democrática. E con iso hai que traballar. Polo que a min respecta, esperarei a coñecer as propostas do novo goberno e a súa posta en marcha antes de facer críticas.
E sobre todo. O máis importante. É fundamental que haxa dunha vez consensos reais arredor do idioma. Entre todos. Sen exclusións, “sen siglas” como prometeu Feijoo. Que a lingua e a súa defensa non lle pertenza a un só partido político ou a unha determinada ideoloxía. Que falar galego non se asocie con aldea e/ou con nacionalismo. Que se convenza desde o bo rollo sobre a utilidade desta lingua, co día a día e sen crearmos realidades paralelas ou de costas á cidadanía.
————————————————
PD: E unha vez soltado este speech, volvo facer as maletas. Regreso con Nuno para Lisboa, a seguir escoitando 24 horas ao día o precioso sotaque portugués e, sobre todo, a que se me peguen unha boa chea de lusismos, que falta me fai. Beijinhos a todos.
A falta dunha proposta única no seo do reintegracionismo leva algún dos seus usuarios a empregar construcións tan híbridas e estrañas como ‘diz-me de quê careces, e dir-che-ei de quê presumes‘. E eu pregunto… Iso é galego? Para min, a resposta é clara: non, na vida. E o peor de todo… Iso é portugués? Pois… também não.
O portugués, a diferenza do galego, consolidou o uso da chamada mesóclise, é dicir, a colocación do pronome no medio do verbo. Este fenómeno só se dá co futuro do presente e o futuro do pretérito (ou do “condicional”, como din os da vella escola). De tal forma que un portugués diría: “fá-lo-ei” en vez do galego “fareino”, “fá-lo-ão” en vez do galego “farano”, ou “fá-lo-ia” en vez do galego “faríao”.
Está claro que este tipo de construcións mesoclíticas non se utilizan no noso idioma, polo que non se entende ese uso, a non ser que se pretenda falar directamente en portugués, claro. Porque, por moito que se diga, palabras tipo “dir-te-ei” (direiche), “trar-te-ei” (traereiche ou traereite) ou “far-te-ei” (fareiche ou fareite) son chinés para un galegofalante. Ademais, resulta especialmente rechamante que se pretenda “recuperar” en galego, dado que ata no propio portugués está en proceso de desaparición(ou desaparecimento).
Por outro lado está o famoso pronome persoal ‘che’, tan galego el e tan inexistente en portugués, como xa tiven ocasión de explicar nun vello artigo. O único ‘che’ que hai formalmente na lingua portuguesa escríbese con acento agudo (’ché’) e é un castelanismo, ou máis ben un arxentinismo, para chamar polas persoas ou para expresar dúbidas. A AGLP xa pode ir engadindo o pronome ‘che’ entre as palabras galegas que está recompilando para esa suposta inclusión nos dicionarios portugueses. Consegui-lo-ão? Eu sigo crendo que non.
O outro día tiñamos un debate arredor de se eran poucas ou moitas as palabras “xenuinamente galegas” que existen no noso idioma e que non aparecen nos dicionarios portugueses, e que a tesoureira da Academia Galega da Língua Portuguesa cifra entre “400 ou 600″, aínda facendo un “esforzo”. Eu teimaba que me parecían poucas e hoxe, coa axuda dunha ra, vouvos demostrar que é así.
En portugués, os fillos das ras chámanse “girinos“, unha palabra inexistente no galego, que goza dunha chea de sinónimos para designar os “renacuajos” casteláns.
Aí tedes. Ata OITO palabras diferentes e propias galegas (espero que poidan cualificarse de “xenuínas”) e que non figuran en ningún dicionario portugués (nin escrito á portuguesa “cabeçolo“, “culharapo“, obviamente). Só aparece “cágado” pero como unha especie de tartaruga.
Recórdovos que con sete palabras (se queredes eliminar “cágado” da lista) xa fixen máis do 1% do choio de encontrar 600 termos galegos que non aparecen nos dicionarios portugueses. Por certo: “choio” tamén podería figurar na lista, xunto ás popularísimas “lóstrego”, “brétema” e “enxebre”.
E que cousas…! Sumando, sumando… xa levo 12 palabras… Ou sexa, o 2% do traballo que unha comisión de expertos da AGLP está a realizar! E iso que eu son un tipo de cidade, porque estou seguro que hai un vocabulario agrario amplísimo e descoñecido na lusofonía.
Insisto: tanta cegueira pola unidade galego-portuguesa só conduce a eliminar e/ou minusvalorar a parte galega.
O PGL publica este xoves un comunicado da chamada Comissom Linguistica da AGAL na que anuncia unha próxima reforma da súa norma ortográfica para achegala máis ao Acordo Ortográfico (da lingua portuguesa), a pesar de considerar “plenamente vixente” a súa normativa actual. O comunicado, con data do 31 de xaneiro pero divulgado 5 días despois, supón a confirmación do que xa leva anunciando este blog desde hai meses: a deriva lusista do movemento reintegracionista.
A AGAL, co seu escrito, está certificando punto por punto as informacións divulgadas en alema.org a pesar da incredulidade e das críticas de moitos. Por un lado, que a súa norma está pasando de moda no seo do mundo reintegrato-lusista, e por outro, que a corrente máis ‘radical’ (por chamalo dalgún xeito) dentro do movemento está gañando terreo. Ou o que é o mesmo, a confirmación na práctica da lei de alema: “reintegracionismo chama sempre a máis reintegracionismo”.
Queda por ver agora o alcance da próxima reforma da norma AGAL, sobre todo de cantos elementos propios do galego prescindirá para a integración na lusofonía. Pero todo parece indicar que van ser moitos, porque aquí do que se trata é de facer “limpeza” de todo canto cheire minimamente a castelán, aínda que leve usándose séculos.
Recordemos que a propia tesoureira da AGLP recoñece nos foros da AGAL que, ao entender dos lusistas, só existen entre “400 e 600″ palabras xenuinamente galegas. Iso dá unha idea das normas gramaticais propias galegas terá a nova norma agaliana. O galego reintegracionista camiña inexorablemente cara o portugués unificado, onde o noso idioma quedará definitivamente diluído e esmagado de triunfaren minimamente estas teses.
Texto íntegro do comunicado da AGAL, que reproduce o PGL:
Comunicado da Comissom Lingüística da AGAL a propósito da próxima oficializaçom em Portugal do Acordo Ortográfico da Língua Portuguesa de 1990
A Comissom Lingüística da Associaçom Galega da Língua, enquanto organismo codificador e orientador de usos lingüísticos focalizado na norma e na comunidade galegas da língua galego-portuguesa, mas fortemente solidário com o estado e evoluçom das demais variantes da língua comum, nom pode permanecer alheia ao importante acontecimento que representa a próxima oficializaçom em Portugal do Acordo Ortográfico da Língua Portuguesa de 1990 (AOLP-1990), cujas prescriçons já vigoram no Brasil.
A este respeito, a Comissom Lingüística da AGAL, algum de cujos membros já participara como observador na redacçom do texto do AOLP-1990, deseja manifestar perante a opiniom pública a sua plena satisfaçom por tal medida, já que entende que a aplicaçom do acordo ortográfico no Brasil e em Portugal bem como, no sucessivo, nos países africanos e asiáticos de expressom portuguesa, homogeneizando a escrita, incrementará a coesom, a eficácia e a economia comunicativas no seio da Lusofonia, o que, por sua vez, favorecerá a projecçom internacional da nossa língua e, sem dúvida, também a sua valorizaçom e promoçom social na própria Galiza.
É precisamente a circunstáncia de na Galiza se revelar ainda indispensável investirmos intensos esforços e energias para garantirmos a viabilidade social da língua galego-portuguesa, quer dizer, é a circunstáncia de o galego-português continuar a enquadrar-se na actual Galiza numha situaçom de profunda anormalidade cultural e social, derivada de séculos de obscuridade e de trinta anos de obscurantismo, que, por outro lado, leva a Comissom Lingüística da AGAL, sem prejuízo do acima declarado, a reafirmar a plena vigência e a alta utilidade social da sua normativa ortográfica e morfológica, nom completamente coincidente com o AOLP-1990, mas sim com ele nitidamente solidária e para ele passível de convergir.
Neste sentido, e como corolário do afirmado, a Comissom Lingüística da AGAL deseja anunciar a sua disposiçom para, em breve prazo, acometer umha actualizaçom da sua proposta ortográfica, a qual, convenientemente guiada polo AOLP-1990, também deverá representar um avanço no caminho da desejável unificaçom ortográfica da língua galego-portuguesa, património comum dos Galegos e de cerca de douscentos milhons de pessoas, habitantes de vários continentes e integradas numha comunidade humana cada vez mais mundializada.
Em Santiago de Compostela, a 31 de Janeiro de 2009.
A chamada Comissão Lexicográfica da Academia Galega da Língua Portuguesa está xa a piques de terminar o seu traballo de recompilación daquelas palabras xenuinamente galegas que pensan eles que se van incluír nun futuro nos dicionarios de lingua portuguesa. Pero non crean. Os galegos non temos tantas palabras propias, non. Só unhas “400 ou 600″, segundo explica nos foros da AGALa tesoureira da AGLP, Isabel Rei.
Acho que aparecerão muitas verbas enxebremente galegas. Entre 400 e 600, mais ou menos (e fazendo um esforço, pois na realidade, não há muitas mais).
Señoras e señores, aí o teñen… Os académicos da AGLP, despois de facer un grande esforzo, só atopan medio milleiro de palabras galegas aproximadamente. Que pouco, non? Agora resulta que o que eles cualifican de “dialecto galego da língua portuguesa” só ten entre 400 ou 600 palabras propias.Os galegos, segundo estas teorías, en oito séculos de separación política efectiva con Portugal, nin sequera fomos quen de crear por evolución propia unha palabra por ano. En fin… Somos un auténtico desatre.
Pero bueno… Non aventuremos acontecementos. Deixemos que a AGLP continúe cos seus traballos e esperemos (sentados) a que os dicionarios portugueses acepten as “propostas galegas”. Mentres, nós seguiremos evolucionando pola nosa conta, a ritmo de menos dunha palabriña anual. Adiviñan cal é a de 2009?
Un dos argumentos que adoitan empregar os reintegracionistas para atacar os que utilizan a norma RAG é que a súa militancia no galego oficial é “por cartos”. Pois ben, estas acusacións empezan a perder forza desde hoxe, data do anuncio de convocatoria dun posto de traballo para a AGAL.
E cal sería a función do novo currito da Associaçom Galega da Língua? Pois “desenvolver actividades relacionadas com a gestom e manutençom da comunidade do Portal Galego da Língua, bem como ajudar nos labores administrativos e de comunicaçom, e na angariaçom de fundos para a associaçom“. ["Angariaçom" significa, segundo o Estraviz, o "processo de obtençom, conquista e de angariar donativos, anúncios, assinaturas"... así que se tiveches que consultar o dicionario para saber que significaba, se cadra non estás á altura do posto ]
O salario cal sería? Pois 20.000 euros brutos anuais, o cal non está nada mal cos tempos que corren. E o mellor de todo: o contrato é de 12 meses e existen posibilidades de prorrogalo! Wow. Mirade estes reintegracionistas como se moven! Agora ata van ter un funcionario dedicado aos labores de mantemento das súas webs! Moitos parabéns!
Chámalle burro ao cabalo. De onde sacarán tanta pasta como para pagar un funcionario? Só das achegas dos socios? Ou é non será que tamén reciben por outras vías? As administracións públicas financian dalgún xeito as actividades da AGAL, as actividades do reintegracionismo? A Academia Galega da Língua Portuguesa vive do aire?
Que conste que o futuro funcionario da AGAL non é a única persoa que vive hoxe en día directa ou indirectamente do reintegracionismo, postura que, como xa demostramos, ten unha visibilidade case nula na lusofonía. Consultando o PGL, pode verse que o grupo de investigación Gálabra, da USC, acaba de crear Holística, unha consultoría sobre a lusofonía, que ten dúas persoas contratadas. Para o Novas da Galiza e a súa filial Inova, ata catro persoas reciben estupendos “estipêndios“. Tamén Edições da Galiza, editora do Atlas Histórico da Galiza, “está perto da súa profissionalizaçom”, sempre segundo se pode ler no PGL.
Conclusión: É posible vivir do papo do reintegracionismo. Así que, por favor, non volvan caer no argumento dos cartos. Estamos fartos de que nos digan que nos “vendemos” a unha determinada norma e que rexeitamos outras por diñeiro. Xa está demostrado que se pode vivir do reintegracionismo tamén.
PD: A verdade é que, estando no paro como estou, ese posto que ofrece a AGAL non está nada mal. Pero teño un problema moi gordo: eu só sei escribir en galego e en portugués… Non coñezo en profundidade a norma híbrida.
Chegou a hora de tirar abaixo boa parte dos mitos que existen arredor do galego e o portugués. E nada mellor que facelo da man dun lingüista portugués de recoñecido prestixio, considerado como un dos principais defensores do reintegracionismo máis alá do Miño. Fernando Venâncio non cala ante o “fundamentalismo” dos “lusistas fanáticos” que lle chaman ao galego “portugués da Galiza”, e recorda que non existe case ningún filólogo luso que considere o noso idioma unha variedade máis do portugués.
Pero Venâncio, nunha entrevista en exclusiva concedida a alema.org, tampouco aforra críticas ao reintegracionismo, do que recorda que “nunca formulou un plan estratéxico para a introdución da súa normativa” e que nin sequera saudou as últimas reformas da RAG, optando por estar sempre “cos dous pés fóra”. Venâncio, contrario á creación da AGLP, prepara un libro que demostra que o portugués se distanciou do galego por unha “castelanización masiva” levada a cabo entre 1400 e 1700, o cal desbotaría as teorías da “virxinidade” do portugués con respecto ao castelán.
alema: Para comezar, gustaríame preguntarlle polas denuncias que fixo vostede recentemente sobre a existencia de certos grupos que pretenden facer do galego algo que non é… É un erro chamarlle ao galego “portugués da Galiza”? Fernando: É um erro completo. É uma provocação, numa situação já de si tão complicada. Galego é o nome prestigioso da língua da Galiza. Só umas mentes doentias lho negariam.Chamarem-lhe «português» é uma forma infantil de desafiarem Madrid. O presidente da nova Academia lusista, discursando no túmulo de Rosalía, chamou à língua portuguesa «alma da Galiza». É dum ridículo ululante.
alema: A ver se o entendo… Vostede é partidario dunha norma como a AGAL para o galego… reintegracionismo, pero con siso… é así? Fernando: Mais ou menos. A norma AGAL é uma boa proposta, mas de facto demasiado avançada para ser a única. Eu defenderia, como fazem hoje alguns jovens reintegracionistas, um binormismo: a norma RAG mais a norma AGAL em igualdade de oportunidades.
alema: A norma RAG? Non era vostede pro-reintegracionista? Fernando: Eu sou um simples português que se interessa pela Galiza e pelo galego. Nasci no Alentejo interior sul, terra de berberes. Menos ‘galego’, em Portugal, é impossível. Mas tenho esta pancada galega, esta loucura mansa.
alema: A ver… Vaiamos ao principio. Galego e portugués son ou non son a mesma lingua? Fernando: São. Mas isso não é coisa óbvia. Se fosse óbvio, todos os que pensam diferentemente (e são muitos, na Galiza e em Portugal) seriam loucos. Só que os lusistas fanáticos acham isso mesmo: que todos os outros são loucos.
alema: Cando se pode dicir que unha lingua se independiza doutra, segundo vostede? Fernando: A decisão sobre se há duas línguas, ou só uma, é fundamentalmente política. Basta nós assim querermos, e o espanhol e o português são a mesma língua. Muitos ‘dialectos’ italianos distam mais do padrão toscano do que o português do espanhol.
alema: E, francamente, ve posible a medio ou longo prazo que se tome esa decisión política? Fernando: A de galego e português? De que são dois nomes para o mesmo idioma, com duas normas marcadas e irredutíveis? Não decerto nos próximos 20 anos. E quanto mais os radicais (tanto os espanholistas como os lusistas) perturbarem o campo de visão, mais tempo vai levar.
alema: Entón… Para que o reintegracionismo? Serve para algo realmente? Fernando: Serve para… “manter a chama”. Mas nem o poder galego nem a República Portuguesa têm a mínima intenção de tomar esse caminho. Somos uns sonhadores. Só que alguns deliram no sonho. E é preciso lembrar que o reintegracionismo, em 25 anos, nunca formulou qualquer programa estratégico para a introdução da sua normativa, com faseamento, prioridades, viabilidade política, alianças pontuais. Nada parecido. Vivem, concretamente, como se amanhã de manhã a Galiza acordasse reintegracionista. E, pior, tentam dar a Portugal essa ideia.
alema: Non sería mellor que o galego e o portugués se inter-relacionasen en pé de igualdade? Quero dicir, desde a súa independencia? Fernando: Sim, claro. Esse relacionamento explícito, aberto, que não existe hoje, seria já um passo adiante tremendo. Um vasto ensino do português na Galiza, com a vantagem que ser galegofalante significa, traria imediatamente (como gosta de afirmar Elias Torres Feijó) um aumento de «qualidade de vida». Sim, tanto tempo que anda a perder-se!
alema: Cal é a percepción real que existe na cidadanía portuguesa sobre o galego? Fernando: Da parte da sociedade em geral, é a duma língua vagamente diferente da espanhola. O que não se estranha… España es tan diferente! Da parte das elites, a vaguidez é menor, mas mantém-se. Para os linguistas, trata-se dum idioma interessantíssimo, mas de que ocupam pouco.Praticamente todos os estudos comparativos são de galegos, não de portugueses. Mas os contactos entre linguistas dos dois países são óptimos.
alema: E xa que fala dos lingüistas e filologos portugueses… existe unanimidade entre eles á hora de considerar o galego unha variedade máis do portugués? Fernando: De modo nenhum. O último linguista português que afirmou a identidade de galego e português, Luís Lindley Cintra, morreu em 1991. Dos vivos, Helena Mira Mateus (a grande decana da nossa linguística) afirmou essa identidade, em 1986, numa obscura revista brasileira. Mas nunca republicou o texto nem voltou ao tema.
alema: Que me quere dicir? Que a meirande parte dos linguistas portugueses non consideran o galego unha variedade do portugués? Isto non é o que están vendendo aquí algúns grupos… Fernando: A maior parte? Repito: nem um só linguista português vivo o afirma. Eu sei: os lusistas radicais levaram recentemente a Santiago uns fulanos académicos que nunca na vida escreveram uma linha sobre o galego ou a Galiza. Mas ali, em Santiago, tiveram o seu caminho de Damasco… que entretanto já arquivaram. Não é a língua que lhes interessa, é o poder.
alema: Cando escoita vostede un galego falar en reintegrata, que sente? Fernando: Os galegos reintegratas com que contacto falam simplesmente galego. Às vezes com «buenos» à mistura… Mas em alguns sente-se o esforço por se acomodarem a mim. Tenho pena.
alema: Cre que cando se acomodan a vostede, eses galegos son artificiais? Fernando: Claro. Mas são pessoas gentilíssimas! É por isso que o fazem. Mas eu próprio me acomodo por vezes. Um exemplo. Falando com galegos, direi «os círculos culturais portugueses». Se disser «os meios culturais», pensarão que falo em meios de comunicação.
alema: Ata que punto as pelexas normativistas poden ser un factor negativo para a normalización do galego? Non cre que xa debería terminar este debate eterno? Fernando: Sim, estes decénios em disputa permanente são um factor negativo, até pela irresponsável quantidade de energia que suga a uns e outros. Negativo, também, para o exterior. Dói-me ouvir colegas portugueses dizerem: “Esses galegos, que nunca se entendem”. Houve, há uns anos, um momento promissor de entendimento, aquele em que a AGAL, na presidência de Penabade, efectuou uma cuidadosa aproximação ao establishment. Hoje, continuam os esforços. Mas os radicais estão de olho aberto, e não admitem aventuras. O reintegracionismo cometeu um erro estratégico colossal já em 1983: não declarar o galego normativo uma forma (deturpada, se se quiser, mas forma) da nossa língua. Se o tivessem feito, teriam desde então um pé dentro. Assim, continuaram sempre com os dois de fora. Nem a revisão nitidamente ‘lusista’ da normativa em 2003 eles souberam saudar. É desmoralizador.
alema: O normal sería que a minoría, os reintegratas, se adaptase ao que pensa a maioría da comunidade científica, non? Fernando: Não é assim tão simples. A maioria da comunidade científica internacional (e mesmo espanhola!) vê galego e português como um só sistema, e até como uma só língua. Mas a comunidade linguística portuguesa, e a brasileira, mais a galega, não. Portanto não há um consenso global sequer.
alema: Entón, que cre que deberiamos de facer os galegos nesa encrucillada? Fernando: Muito simples. Tão simples que não consigo convencer ninguém a fazê-lo. Importa que alguém, não só afirme, mas DEMONSTRE, preto no branco, a fundamental contiguidade de galego e português e, quem sabe, o aceitável duma identidade. De momento, tudo isso, contiguidade ou identidade, ou o seu contrário, é matéria de FÉ, e portanto pode ser afirmado, ou desmentido, sem quaisquer consequências. O facto é que nem os reintegracionistas, nem a linguística portuguesa, nem o establishment linguístico galego, estão interessados nessa demonstração.Aos reintegracionistas, inspira-os um filo-portuguesismo sem contacto com a realidade. Aos fundamentalistas entre eles, move-os um anti-espanholismo militante. E os linguistas, galegos e portugueses, têm do idioma uma única visão, a nacionalista. Espero poder mostrar, num livro que preparo, que o português se afastou do galego por uma maciça castelhanização entre 1400 e 1700. Sim, a renovação renascentista do português foi feita “em castelhano”. E hoje a mais recente castelhanização do galego vem afastar-nos mais ainda.
alema: Ui, pois xa ve que polémicas hai aquí polas interferencias do castelán… Fernando: Sabe, em Portugal, a longa independência política, mais o efectivo desconhecimento do galego e do castelhano nas elites, e mesmo entre os linguistas, tudo isso nos permite manter a ilusão dum idioma virginal. A aceitação da proximidade com o galego e o castelhano perturbaria essa visão idílica. Por isso essa proximidade é negada. Vou tentar pôr à vista o que a História oficial da Língua Portuguesa andou séculos a esconder.
alema: Eu mesmo estou levando a cabo unha iniciativa para incorporar a interxección “bueno” (un castelanismo evidente) como plenamente galega dado que é de uso extensísimo en Galicia. E máis: nós os galegos adaptamos esa palabra para darlle un matiz diferente. Que lle parece? Fernando: Penso que ‘bueno’ é um exemplo de castelhanismo gritante. Tem a infelicidade desse ditongo da Meseta. Depois, há na Galiza alguns castelhanismos que poderiam erradicar-se, aos poucos, com consenso, e com sentidinho, como dizeis… Mas eliminar os castelhanismos, do galego ou do português, é obrigar-nos a falar com meia boca.
alema: Fernando, é consciente de que as súas palabras poden causar moita polémica? Mire que vostede é considerado un dos piares portugueses a favor do reintegracionismo… Fernando: Ouça. Eu sinto-me muito próximo dos reintegracionistas moderados da AGAL (prefiro não dar nomes, para não expô-los mais) e dos reintegracionistas no establishment galego: Ramón Freixeiro Mato, Pilar García Negro, Xavier Alcalá, Camilo Nogueira. E sinto-me perto também de outros galegos, galegos até à medula, que vivem amargurados com a deriva lusista da RAG! Esses são os verdadeiros párias, e ninguém pode acusá-los -porra!- de dormirem com o inimigo.
alema: A Academia Galega da Língua Portuguesa é un erro? Fernando: A AGLP é um erro monumental. É uma pesada hipoteca sobre o entendimento linguístico galego. E é uma provocação inteiramente gratuita, sendo a AGAL a primeira a ressentir-se dessa provocação. Único lado positivo: em Portugal, reina sobre essa Academia um esplêndido silêncio. Por esse lado, vamos a tempo de limitar estragos.
alema: É certo, logo, que hai presións para que triunfen as teses máis lusistas e para apartar os reintegracionistas moderados? Fernando: Deu-se uma clivagem, não resta dúvida, uma separação das águas. Basta ver quantos mestres reintegracionistas da AGAL souberam resistir às sereias da AGLP. Quanto a pressões, há todo o motivo para supô-las. Mas tenho amigos na AGAL, e custa-me falar disso. Eles hão-de achar a melhor saída. Mas o mais curioso é que a AGLP se erigiu como campeã dum Acordo «uniformizador» da grafia do português, e descobre agora que meteu uma bomba na algibeira. O Acordo estabelece, na realidade, a «diferenciação» da grafia segundo a pronúncia das classes «cultas» de cada país. A aplicarem o Acordo, teriam de seguir a pronúncia galega, o que é, para eles, a fórmula mesma da catástrofe. São uns aprendizes de feiticeiro.
———————————————–
Fernando Venâncio é lingüista português e traballa na Universidade de Amsterdam.Organizou en 2007 para o semanario Expresso de Lisboa un amplo informe sobre Galicia. Concedeulle unha entrevista a Grial (a primeira dun portugués) no número 172, de 2006. Publicou en 2007, no nº 13 de Viceversa da Universidade de Vigo un longo artigo sobre edicións portuguesas de literatura galega. Foi durante varios anos un activo blogueiro en Aspirina B (aspirinab.com), onde tratou temas galegos, amplamente comentados. Ademais, escribiu varios artigos e participou en diversos debates no PGL (Portal Galego da Língua). Máis información sobre a súa traxectoriaaquí.
A norma AGAL, toda unha referencia para o reintegracionismo durante anos, está en horas baixas. O nacemento da Academia Galega da Língua Portuguesa e aparición de novas voces que critican abertamente a non asunción do português padrão para o galego fan prever un aumento das hostilidades entre as distintas familias do reintegracionismo, un movemento minoritario que segue sen poñerse de acordo para presentar unha única proposta ortográfica para o noso idioma.
O último en cuestionar abertamente a utilidade na norma AGAL é o sociolingüista Celso Álvarez (sic) Cáccamo nunha entrevista ao portal galizalivre.org, e que vén confirmar plenamente a vixencia da lei de alema (recordemos: “reintegracionismo chama sempre a máis reintegracionismo“). Nesa conversa, o señor Álvarez Cáccamo critica as “innecesarias particularidades” da norma AGAL, cando recomenda utilizar por exemplo as terminacións en -om ou o artigo umha fronte ao portugués padrão -ão ou uma. E ata chega a comparar a norma AGAL coa RAG ao asegurar que mesmo comparten argumentos.
O outro argumento que empregam os defesores da proposta AGAL, idêntico ao do independentismo que utiliza a norma RAG, é que a gente não se “identifica” com a norma portuguesa unificada. Bom, eu penso que a gente também não se “identifica” nem com as outras normas, porque, à partida, não se identifica com que o seu galego oral deva ser escrito na sociedade galega moderna (com todas as consequências), quando para termos uma Língua (uma Lengua) já existe o español (sic).
Estas declaracións de Celso Álvarez Cáccamo, en plena sintonía coas do profesor José Luis Fontenla (que chegou a dicir da norma AGAL que é “portunhol 2″), e a cualificación do galego como “lingua portuguesa” por parte da AGLP non fan máis que constatar o avance do lusismo máis extreme dentro do reintegracionismo. Son de prever, pois, cada vez máis acusacións de “pro-españolismo” entre membros e correntes do propio movemento. Os partidarios do português padrão aumentarán a súa ofensiva con argumentos parecidos aos que se empregan para criticar a norma ILG-RAG para gañar máis adeptos ás súas teses.
E, ante este panorma, que vai facer a AGAL? Quedará cruzada de brazos ante estas acusacións? Permitirá que a súa norma pase de moda ou que sexa cualificada de “portunhol” ou pro-españolista? Todo parece indicar que non. Todo apunta a que os próximos meses van ser escenario dunha dura batalla polo poder no seo do reintegracionismo. Porque, sexamos claros, co nacemento da AGLP… Quen vai mandar máis? Quen vai ser a referencia entre os reintegracionistas? As loitas fratricidas non fixeron máis que comezar.
aita: hai alguén aquí? teño unha dúbida: cando se usa 'ó' e cando 'ao'
magnummare: ... un que funcione, porque xa vexo que o teu no vai moi ben... XD XD
magnummare: Señor alema!! com introduciu iso que ten ai de "este blog en portugues automatico"? grasias de antebraso!!
Yuji: Obrigado Aloquete. Vou colocar na minha lista pra quando pedir livros galegos! Ah sim, e achei um artigo seu sobre literatura galega em Portugal, [...]
Aloquete: Yuji, um romance magnífico é PAPAVENTOS, de Xavier Queipo. Cosmopolita, mas galego de cima a baixo.
]
Ah sim, e achei um artigo seu sobre literatura galega em Portugal, [...]
